สวรรค์ (หรือพ่อแม่) สาปให้หนูเป็นอัจฉริยะ? (ตอน 2)

เด็กอัจฉริยะ วัดกันอย่างไร?

เด็กที่จัดเข้ากลุ่มอัจฉริยะทุกคนผ่านการประเมินทดสอบแล้วว่า มี IQ ล้ำหน้ากว่าคนปกติไปเยอะ  คนปกติมี IQ แถว ๆ 100-110,  เด็กอัจฉริยะมีผล IQ เกิน 180 (มีบางคนถึง 250 ห๊า?!!!)  

มีงานวิจัยเมื่อไม่กี่ปีก่อนบอกว่า เด็กไทยเฉลี่ยมี IQ แถว ๆ 90-100 และจำนวนไม่น้อยอยู่ที่ 60-70 ซึ่งจัดว่าสติปัญญาบกพร่อง ส่วนเด็กที่ว่ามีอัจฉริยภาพทางดนตรี ศิลปะ คณิต หรือจะด้านใด ๆ ตามทฤษฎีของ Howard Gardner ก็เป็นความสามารถที่เกินอายุจริง (ในบางครั้งจึงใช้คำว่า “precocious” คือ ทำในสิ่งที่เด็กวัยเดียวกันทำไม่ได้  แต่ว่าถ้ารอไปอีกไม่กี่ปี หรือได้รับการฝึกก็จะทำได้)  ความสามารถนี้อยู่ในระดับที่ได้รับการรับรองโดยสถาบันหรือผู้เชี่ยวชาญสาขานั้นๆ  และมักทำให้เด็กเหล่านี้กลายเป็น celeb ไปโดยปริยาย   หลายคนก็มีชีวิตที่ประสบความสำเร็จ (เออ…“ความสำเร็จ”ที่ว่านี้คืออะไรกันแน่) เช่น

–  Mozart ผู้ที่เล่นเปียโนและ Harpsichord ได้ตั้งแต่ 3 ขวบ แต่งเพลงได้เมื่อ 6 ขวบ และเพลงที่แต่งไว้ยังคงเป็นที่นิยมมาถึงวันนี้ 

–  Rowan Hamilton พูดได้ 9 ภาษา ชี้ข้อผิดพลาดของสูตรคณิตศาสตร์โดยนักทฤษฎีคณิตศาสตร์ในยุคนั้นได้เมื่ออายุ 15 ปี

–  Pablo Picasso มีผลงานแสดงภาพในเมืองบาเซโลน่า ตั้งแต่อายุ 15 ปี และมีผลงานเป็นที่ยอมรับต่อ ๆ มาจนตลอดชีวิต

–  ศกุนตลา เทวี เด็กหญิงชาวอินเดียแก้เกมไพ่ของพ่อได้ตั้งแต่อายุ 3 ขวบ คำนวณคณิตศาสตร์ที่ยากและซับซ้อนเช่น การถอดรูทที่ 23 ของเลข 201 หลักได้ หรือถอดรูท 3 ของจำนวน 3 ล้านกว่าได้ในชั่ววินาที บันทึกอยู่ในกินเนสบุ๊คส์ว่าเป็นมนุษย์ที่คำนวณชนะคอมพิวเตอร์  วันนี้เป็นนักเขียน และนักวิชาการ

–  Kim Ung Yong เด็กชายชาวเกาหลีไอคิว 210 อายุ 3 ขวบไปนั่งเรียนฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยฮานยาง เกาหลีใต้ อายุ 8 ขวบ นาซ่าให้ทุนไปเรียนที่มหาวิทยาลัยในสหรัฐฯ อายุ 16 ปีตัดสินใจกลับมาเรียนปริญญาเอกสาขาวิศวฯโยธาที่เกาหลีใต้ วันนี้เป็นอาจารย์ที่ผลิตงานวิจัยปีละ 90 ฉบับเกี่ยวกับไฮดรอลิคส์

–  รุ่นเล็ก ๆ ก็มี Greg Smith ปีนี้อายุ 30 พอดี แต่ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับรางวัลโนเบล สาขา สันติภาพแล้ว 4 ครั้ง ตั้งแต่อายุ 12 ปี จบปริญญาตรีได้เกียรตินิยมสาขาคณิตศาสตร์ วิชาโท ประวัติศาสตร์ และชีววิทยา ตอนอายุ 16 ได้ทุนเรียนต่อปริญญาเอกสาขาคณิตศาสตร์ ยานอวกาศ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและชีวเวชศาสตร์ 

Greg Smith อายุ 14 เมื่อปี 2003
(Starwheel.com)

–  Collin Carlson ก็ไม่แพ้กัน เรียนจบคอร์สออนไลน์ของ Standford ตั้งแต่อายุ 11 ขวบ พอ 12 ก็เข้าเรียนปี 2 มหาวิทยาคอนเนคติคัทได้ เป็นนักสิ่งแวดล้อมที่ฝากผลงานสุดฮือฮาคือ ฟ้องร้องมหาวิทยาลัยข้อหาเลือกปฏิบัติทางวัยวุฒิ เนื่องจากไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมการทำงานภาคสนามที่อัฟริกาใต้กับเพื่อน(ที่อายุต่างกันเกือบ 10 ปี)

–  Akrit Jaswal ได้ใบอนุญาตเป็นหมอผ่าตัดชาวอินเดียตั้งแต่อายุ 7 ขวบ ขณะนี้กำลังเรียนอยู่ในมหาวิทยาลัย ติดตามภาพ และเรื่องราวของ Akrit จาก Youtube.com

Akrit Jaswal หมอผ่าตัดที่อายุน้อยที่สุดในโลก
(closed2312323.blogspot.com)

เรื่องราวของยอดอัจฉริยะวัยเยาว์เหล่านี้ทำให้พ่อแม่หลายคนเคลิบเคลิ้มว่า หากลูกเป็นอัจฉริยะ ชีวิตคงจะประสบความสำเร็จ แต่ตามอ่านให้จบ เพราะเรื่องที่เรารับรู้นี้มันมาแค่ครึ่งทางเท่านั้น...และมันหักมุมตอนจบเสียด้วย ... รออ่านตอนต่อไป

(บทความนี้ลงใน FB Page ของ ศกร.นวัตกรรมเพื่อความสุขเมื่อเดือนกันยายน 2019)

สวรรค์ (หรือพ่อแม่) สาปให้หนูเป็นอัจฉริยะ? (ตอน 1)

หนึ่งในความฝันของพ่อแม่ยุคนี้ หลังจากรอดพ้นเรื่อง “ความไม่ปกติ” ใดๆแล้ว  หลายคนก็มีความหวังว่าลูกเราจะเป็นเด็กฉลาด เป็นอัจฉริยะ เป็นจีเนียส  ความหวังนี้อาจทำให้เกิดความตื่นเต้นที่ลูกเรียนรู้บางสิ่งได้ด้วยตัวเอง หรือเริ่มเห็น “พรสวรรค์” บางอย่างแล้วไม่อยากให้เสียของ จึงต้องการส่งเสริมให้ไปถึงศักยภาพสูงสุดของลูก

แต่เคยรู้บ้างไหมว่า คำว่า “อัจฉริยะ” อาจจะกลายเป็นคำสาปสำหรับลูก? หรือ ความเป็น “จีเนียส”นั้นอาจไม่ได้ทำให้ชีวิตของลูกประสบความสำเร็จอย่างที่ฝันกันไว้

สมัยที่ยังใช้ชีวิตเป็น “นักมานุษยวิทยา” เมื่อหลายปีก่อน  ได้มีโอกาสศึกษาเด็กที่จัดว่าเป็นอัจฉริยะ ซึ่งอาจใช้คำว่า prodigy, genius, talented หรือ gifted จริงๆ (แต่ละคำมีความแตกต่างกันนิดหน่อย เช่น คำว่า Genius มีรากศัพท์ที่หมายถึงการสร้างสรรค์ด้วย ภาษาไทยก็ใช้คำว่า ปัญญาเลิศ อัจฉริยะ ความสามารถพิเศษ จีเนียส) ยังจำวลีหนึ่งที่กระแทกใจจากผู้ที่เคยเป็นเด็กอัจฉริยะคนหนึ่ง เขาบอกว่า

“Prodigy is a Curse (อัจฉริยภาพคือคำสาป)” 

เขาอธิบายว่า เด็กอัจฉริยะก็เป็นคนธรรมดาที่ต้องเผชิญหน้ากับความท้าทายที่ต่างจากคนอื่น โดยเฉพาะ ความคาดหวังที่ไม่เป็นจริง ซึ่งทำให้เขารู้สึกแปลกแยก และไม่มีความสุข

… และนี้คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ต้องมาตั้งคำถามหลายๆ ข้อ กับพ่อแม่ที่มาถามว่า ทำไงดี มีลูกเป็นอัจฉริยะ ปัญญาเลิศ เก่ง ฉลาด จีเนียส ฯลฯ

ตัวการ์ตูน Dexter ยอดอัจฉริยะ
แต่...มีอะไรแปลกๆมั้ย?

ทำไมคิดว่าลูกเป็นอัจฉริยะ?

เป็นเรื่องปกติที่พ่อแม่ทั่วโลกมีพื้นฐานความรักความปรารถนาดีด้วยเชื่อว่า ลูกเราเจ๋งกว่าคนอื่น ก็จำต้องส่งเสริมเพื่อให้มีอนาคตที่ดี ให้พ่อแม่หมดห่วง และบางคนที่รู้สึกดีที่รู้สึก“ภูมิใจ” ที่ได้ “สร้าง”ผลงานชิ้นที่เรียกว่า “ลูกจีเนียส” นี้  

บางคนก็มีมุมมองว่า ลูกคือ“เชื้อสาย”ของพ่อแม่ หรือเป็นผู้มีบุญญาธิการมาเกิด ถ้าไม่ได้ฉลาดเพราะได้เชื้อความฉลาดของพ่อแม่ก็เพราะพระเจ้าส่งเทวดามาเกิด  เพราะไม่ได้สอนอะไรเลย ลูกเก่งเอง

และบางคนก็ใช้ความเก่งเจ๋งของลูกเป็นเครื่องมือไปถึงฝันที่พ่อแม่ไปไม่ถึง!!

ดังนั้น … อันดับแรก เราชวนให้เขาถามตัวเองว่า  เรามองดู “ลูกจีเนียส” ของเราจากมุมมองไหน – เบื้องต้นที่ต้องระวังคือ ขอให้พ่อแม่ถามตัวเองก่อนว่าเราได้ยัดเยียดสิ่งที่เราเป็นไม่ได้ให้ลูกต้องเป็นแทนหรือไม่?

ยังมีอีกหลายคำถาม กับข้อมูลชวนคิด ... รออ่านตอนต่อไป 
(บทความนี้ได้นำไปลงใน page ของ ศกร.นวัตกรรมเพื่อความสุข เมื่อเดือนกันยายน 2519
https://www.facebook.com/i4happinessedu/photos/pcb.690660621447317/690660094780703/?type=3&theater)

ใช้ Bloom's Taxonomy ตามแนว i4happiness

ศูนย์การเรียนนวัตกรรมเพื่อความสุข (i4happiness-Innovation for Happiness Education Center) เปิดขึ้นมาเพื่อสนับสนุนบ้านเรียนที่มีเป้าหมายจะพัฒนาลูกๆ ให้มีพื้นฐานของการเป็นนวัตกร เราใช้ทฤษฎี แบบจำลองทางการศึกษาและจิตวิทยา บวกกับประสบการณ์จริงกับแนวคิดเก่า-ใหม่เกี่ยวกับการศึกษาและการพัฒนาคนที่นำมาประยุกต์ใช้จริง  เรื่องที่คุยกันเชิงทฤษฎีแบบนักวิชาการ ก็ลดราไป แต่มาเน้นที่การทำงานกับครอบครัวให้เป็นรูปธรรมมากกว่า

เมื่อมีคำถามมาใน inbox ที่ facebook ของศกร. (https://www.facebook.com/i4happinessedu/) ว่า model ทางการศึกษาที่มีอยู่มากมาย อันไหนดีที่สุด ... คำถามนี้ ตอบยาก และเราไม่ควรตอบให้ แต่อยากจะชวนพวกเรามาทำความเข้าใจที่แนวคิด เพื่อให้ได้คำตอบของตนเองจะดีกว่า

เป็นเรื่องจริงที่ ทฤษฎี model หรือแนวการจัดการศึกษามีอยู่มากมาย แต่ที่เราพูดกันอยู่บ่อย ก็เช่น Bloom’s Taxonomy, PBL, Design Thinking, U-Theory, Mulitple Intelligence หรือแม้กระทั่ง Experiential Learning Cycle-ELC-GROWME ที่เป็นพื้นฐานหลักสูตรของศูนย์การเรียนของเรา ก็ล้วนเป็นผลงานของเจ้าสำนักต่างชาติที่เราไปช้อปปิ้งมา ทั้งที่จริงๆแล้ว ถ้าหากเราให้เวลาเรียนรู้แนวทางการให้การศึกษาของพระพุทธเจ้า เราก็จะได้แนวคิด เครื่องมือ เทคนิคที่สุดยอดมาใช้  อาจจะเพราะเราคิดว่า ฝรั่งหรือญี่ปุ่นก้าวหน้ากว่าเราในเรื่องการศึกษาเราก็จึงต้องตามๆเค้าไป   

ด้วยเหตุที่มีทฤษฎี หรือ model เกิดใหม่มากมาย (ดูจำนวนมหาศาลของคนเรียนปริญญาโท และเอก และจำนวน journals ที่ต้องตีพิมพ์ผลงานเหล่านี้)  เราก็ต้องเข้าใจก่อนว่า ข้อสรุปที่มาเป็น model หรือทฤษฎีของแต่ละสำนักคิด ได้จากการศึกษาวิจัยกลุ่มตัวอย่างซึ่งมีอยู่จำนวนหนึ่ง ในเงื่อนไขสถานการณ์นั้นๆ  แต่ละ ทฤษฎี หรือ model จึงเป็นการถอดข้อสรุปของรายละเอียดมาอีกที ดังนั้น จึงไม่มี model หรือทฤษฎีใดที่จะใช้กับทุกกรณีในโลกนี้ได้ (ยกเว้นแต่ทฤษฎีของพระพุทธเจ้า) ทฤษฎีที่ออกมาใช้กันแล้วระยะหนึ่ง เจ้าของสำนักยังมีการปรับเปลี่ยนบ่อยๆ ไป  อย่าง Multiple Intelligence Gardner ก็ยังเสนอ intelligence เพิ่มเข้ามา  Kolb ที่เสนอ ELC ก็มีการปรับ ขยับขยายแนวคิดเพื่อใช้งานไปอีก  Bloom ก็ยังสลับขั้นที่ 5-6 มาแล้ว เป็นต้น

ดังนั้น เราจึงต้องวางตำแหน่งของเราให้กับการ “ฉลาดใช้” โดยจะต้องเข้าใจแก่นของทฤษฎี หรือ model นั้น และเข้าใจว่า ทฤษฎีเป็นข้อเสนอ ที่เราก็จะสามารถเลือกหยิบมาใช้ให้เหมาะกับเหตุของเราได้  สรุปก็คือ ขึ้นอยู่กับเราแล้ว ว่าจะเลือกชุดความเชื่อ หรือคำอธิบายอันไหนมาใช้กับลูกของเรา

เช่น ถ้าใครเลือกใช้ Bloom’s Taxonomy ก็ต้องเชื่อก่อนว่า ในหลากหลายผลการเรียนรู้ของมนุษย์ที่ Bloom เสนอให้แบ่งเป็น 6 แบบ  การสร้างสรรค์ผลงานหรือความรู้ใหม่ด้วยตนเองได้ เป็นการเรียนรู้ขั้นสูงที่ไปถึงตรงนั้นได้น้อย ใครไม่คิดแบบนี้ก็ไม่ต้องใช้ taxonomy ชุดนี้  ยังมีอีกหลายตัวที่ไปหยิบมาใช้ได้ (เช่น เชื่อเรื่อง IQ  การตอบข้อสอบโอเน็ต การสอบเข้าแพทย์ วิศวะ นิเทศฯ ได้คือความสำเร็จของการเรียนรู้ ก็ต้องไปดูที่คะแนนสอบ ไม่ต้องดูการสร้างสรรค์ผลงานอะไร)   และคนที่หยิบมาใช้ก็ต้องรู้ว่า Bloom’s Taxonomy ไม่ใช่กระบวนการเรียนรู้โดดๆ  แต่ควรใช้มันเป็น guideline เพื่อเช็คว่า เราอยู่ตรงไหน หรือเรียกง่ายๆ ก็คือ เป็นเครื่องมือในการ monitor การเรียนรู้ของเราตามเป้าหมายการเรียนรู้ใน 6 แบบนี้  ขั้นบันไดในสามเหลี่ยม Bloom's หมายถึงปริมาณการเข้าถึงความรู้ ซึ่งขึ้นอยู่กับว่า เราเรียนอะไร ด้วยวิธีใด และเพื่อเป้าหมายไหน   ในชีวิตจริง บางที ถ้าเราแค่ต้องการรู้เพื่อไปโม้เบ่งใส่เพื่อน  เราก็เพียงไปหาความรู้มา แล้วจำมาบอกต่อ  แต่เมื่อเราต้องการมีผลงานเป็นของเราเอง ก็ต้องมาจากการเรียนรู้และลงมือทำให้เกิดผลงานตามเป้าหมาย  โดยศกร.ของเราก็ใช้ ELC-GROWME  เป็นเครื่องมือจัดกระบวนการเรียนรู้จนถึงเป้าหมาย  ดังนั้น คนที่เข้าใจ จะไม่ใช้ Bloom's Taxonomy นี้เป็นเครื่องมือประเมินเพื่อการคัดใครออก เราให้คุณค่าของการสร้างสรรค์ผลงานใหม่ก็จริง แต่ก็ไม่ได้ละเลยคุณค่าของการเรียนรู้แบบอื่นๆ  การเรียนรู้ด้วยกระบวนการที่จัดการขึ้นมา จึงทำให้คนที่เรียนได้ความรู้ใหม่ของตัวเขาเอง เกิดแรงบันดาลใจ แม้จะยังไม่ได้สร้างผลงานใหม่ แต่ก็ยังมีธงในใจสำหรับพัฒนาการเรียนรู้ต่อไป